
سرنوشت تلخ بافت تاریخی روستای محمدآباد مرکزی؛ از نابودی یک مجموعه تاریخی تا تغییر چهره مسجد ۸۵۰ ساله
به گزارش خبرنگار سلام کاشان پرس
آنچه امروز در روستای محمدآباد مرکزی از توابع شهرستان آران و بیدگل بهعنوان اقدامات عمرانی و توسعه روستایی شناخته میشود، پرسشها و ابهامات جدی درباره سرنوشت میراث تاریخی و هویت معماری این روستا ایجاد کرده است؛ اقداماتی که به باور برخی از اهالی، بیش از آنکه در مسیر عمران و آبادانی باشد، به نابودی بخش مهمی از هویت تاریخی روستا منجر شده است.
روستای محمدآباد مرکزی تا پیش از شکلگیری نخستین دوره شوراهای اسلامی کشور، از مجموعهای ارزشمند از آثار تاریخی برخوردار بود؛ مجموعهای که مسجدی متعلق به دوران ایلخانیان با قدمتی حدود ۸۵۰ سال، حسینیهای در مقابل مسجد، چهارسوقی در ضلع دیگر آن، یک آبانبار تاریخی در مجاورت چهارسوق، حمام خزینه قدیمی و تعدادی از خانههای ارزشمند با معماری سنتی را در بر میگرفت.
این مجموعه در کنار یکدیگر، نهتنها بخشی از تاریخ و معماری روستا، بلکه نمادی از هویت فرهنگی، اجتماعی و مذهبی نسلهای گذشته مردم محمدآباد مرکزی به شمار میرفت.
اما امروز از آن مجموعه تاریخی، چه چیزی باقی مانده است؟
متأسفانه بر اساس اطلاعات و مستندات مطرحشده، از حمام قدیمی، حسینیه، چهارسوق و خانههای تاریخی اطراف هیچ اثری باقی نمانده و بخشهای قابلتوجهی از این بافت ارزشمند با تسطیح و خیابانکشی از بین رفته است.
حتی مسجد تاریخی و آبانبار باقیمانده نیز از تغییرات گسترده در امان نماندهاند؛ بهگونهای که بنا بر ادعای مطرحشده، بیش از ۵۰ درصد از ساختار و سیمای تاریخی این آثار دستخوش تغییر شده است.
اینجا یک پرسش اساسی مطرح میشود: آیا تخریب آثار تاریخی و از بین بردن هویت معماری یک روستا را میتوان به نام عمران و آبادانی توجیه کرد؟
نکته قابل تأمل آن است که گفته میشود تعدادی از اهالی و دوستداران میراث تاریخی روستا در مقاطع مختلف نسبت به این اقدامات اعتراض کرده و نگرانی خود را از نابودی آثار تاریخی اعلام کردهاند، اما اعتراضهای آنان مورد توجه جدی مسئولان مربوطه قرار نگرفته است.
در این میان، مسئولیت دستگاههای متولی نیز قابل چشمپوشی نیست.
آیا مسجد تاریخی ۸۵۰ ساله محمدآباد مرکزی دارای پرونده ثبتی و ضوابط حفاظتی بوده است؟ آیا پیش از اجرای تغییرات و عملیات عمرانی، نظر کارشناسی میراث فرهنگی اخذ شده است؟ اگر چنین مجوزهایی صادر شده، مسئولیت نظارت بر اجرای آنها با چه نهادی بوده است؟
از سوی دیگر، شورای اسلامی و دهیاری روستا نیز باید درباره تصمیمات و اقدامات عمرانی منجر به نابودی این مجموعه تاریخی، پاسخگوی افکار عمومی باشند.
مردم حق دارند بدانند چه کسانی و بر اساس چه مجوزهایی اجازه دادند بخشی از تاریخ چندصدساله روستای محمدآباد مرکزی برای اجرای طرحهای عمرانی از بین برود.
عمران و آبادانی زمانی ارزشمند است که در کنار توسعه امکانات و بهبود زندگی مردم، حافظ هویت تاریخی و فرهنگی منطقه نیز باشد. خیابانکشی و تسطیح معابر اگر به قیمت نابودی آثار تاریخی و میراث بهجامانده از گذشتگان تمام شود، نمیتواند بهتنهایی نشانه پیشرفت و توسعه باشد.
امروز دیگر حمام خزینه، حسینیه، چهارسوق و خانههای قدیمی محمدآباد مرکزی وجود خارجی ندارند؛ اما پرسشهای مربوط به چرایی نابودی آنها همچنان باقی است.
انتظار میرود اداره میراث فرهنگی، اداره اوقاف و امور خیریه، شورای اسلامی و دهیاری محمدآباد مرکزی با ارائه توضیحات شفاف، مستندات و مجوزهای مربوط به این اقدامات، به پرسشهای افکار عمومی پاسخ دهند و دستکم برای جلوگیری از تخریب بیشتر باقیمانده آثار تاریخی روستا اقدام فوری انجام دهند.
میراث تاریخی یک روستا ملک شخصی و متعلق به یک دوره مدیریتی نیست؛ امانتی است که از نسلهای گذشته به ما رسیده و باید سالم به نسلهای آینده تحویل داده شود.
سلام کاشان پرس | اخبار و وقایع کاشان به صورت آنلاین