جشن اَمرداد‌، پاسداشت پیوند انسان و زمین

این جشن در ایران باستان، پاسخی به یکی از نگرانی‌های همیشگی نیاکان ما بود: ترس از قحطی، خشکسالی و از بین رفتن گیاهان

روز سوم امرداد در تقویم خورشیدی و هفتم این ماه در تقویم زرتشتی، به نام «جشن امرداد» شناخته می‌شود؛ جشنی دیرینه که در اسطوره‌ها و باورهای کهن سرزمین ایران ریشه دارد. این آیین باستانی همچون دیگر جشن‌های ایران پیش از اسلام، تنها مراسمی ساده برای شادی نیست، بلکه آیینه‌ای‌ است که اندیشه‌های بلند و جهان‌بینی نیاکان ما درباره زندگی، طبیعت و هستی را بازتاب می‌دهد.

امرداد در زبان اوستایی به‌معنای بی‌مرگی و جاودانگی و ایزدی است که نگهبانی از زمین، گیاهان، آبادانی و بقا را برعهده دارد. ایرانیان باستان در این روز، از او یاد می‌کردند و آرمان جاودانگی جان، پاکی زمین و سبزی و شکوفایی طبیعت را پاس می‌داشتند.

جشن امرداد در حقیقت پیوندی ژرف با طبیعت دارد و فلسفه‌ نهفته در پس این آیین، حفظ زمین از آلودگی است. به همین سبب، نیایش‌هایی که در این جشن خوانده می‌شود، بیشتر ناظر به خواست حفظ پاکی خاک و محیط زیست‌اند. در واقع، امرداد، علاوه بر اینکه نماد جاودانگی روح است، مسئولیت انسان در قبال زمین را نیز یادآور می‌شود.

جشن‌های کهن ایران

فرهنگ ایران باستان، مزین به آیین‌هایی است که اگرچه «جشن» نامیده می‌شوند، تنها جنبه شادی و سرگرمی ندارند، بلکه آینه‌ای از تفکر، نظم کیهانی و باورهای عمیق نیاکان ما درباره‌ طبیعت، زندگی و جهان هستی‌اند؛ این جشن‌ها در سه دسته‌ اصلی فصلی، سالانه و ماهانه جای می‌گیرند.

در تقویم کهن ایرانی، هر یک از روزهای ماه نامی ویژه دارد؛ نام‌هایی که برگرفته از ایزدان، صفات اهورایی، و نیروهای مینوی‌اند. برای نمونه، روز نخست هر ماه هرمزد است، یادآور اهورامزدا، آفریدگار کیش زرتشتی.

روز دوم بهمن نام دارد که به معنای اندیشه نیک است. روز سوم اردیبهشت، نماد راستی و پاکی و روز چهارم شهریور، نماینده فرمانروایی نیک است.

به همین ترتیب، روز پنجم اسفند نماد فروتنی، روز ششم خرداد، نگهبان تندرستی و آب‌ها و سرانجام، روز هفتم امرداد است؛ ایزد جاودانگی و پاسدار زمین و گیاهان.

تا پایان ماه نیز هر روز با نامی پر معنا خوانده می‌شود؛ از آذر و آبان گرفته تا خور، مهر، سروش، رام، آسمان و اَنارام که هر یک نماد نیرو یا مفهوم مینوی خاصی‌اند.